[نوشته پیام فضلی‌نژاد، کیهان] اصلاحات رو به يك تراژدي غم بار مي رفت و آن هنگام حجاريان (مشاور سياسي رئيس جمهور خاتمي) گفت ديگر تجربه اي مانند «دولت اصلاحات» نمي تواند آرمان هاي سياسي ما را تحقق بخشد، اما او يك شخصيت سرشناس امنيتي با پيچيدگي هايي منحصر به فرد بود كه سابقه اي طولاني در راه اندازي كارزارهاي رواني داشت و به سادگي «ژست بازنده ها» را نمي گرفت؛ حتي اگر بازي را باخته بود.
:::لینک پاورقی در روزنامه کیهان:::
از اين رو، پس از ملاقات با خاتمي و يك هفته پيش از برگزاري انتخابات رياست جمهوري 18 خرداد 1380، حجاريان پروژه اي تبليغاتي- انتخاباتي را كليد زد كه براي حيثيت علمي اش گران تمام شد. او مقاله اي جنجالي به نام «از هجدهم برومر تا هجدهم خرداد» را در روزنامه نوروز (ارگان مطبوعاتي حزب مشاركت ايران) چاپ كرد59 و دقيقاً برخلاف ارزيابي محرمانه اي كه چندي قبل تر از «مرگ اصلاحات» در اختيار رئيس جمهور گذاشت، با شبيه سازي تاريخ انقلاب هاي فرانسه و ايران مدعي شد كه مخالفان اصلاحات با طرح ريزي يك «كودتا با كمك ارتش رجالگان» قصد «نابودي جامعه مدني ايران» را دارند:

آنان گرچه به ظاهر از ارتش ذخيره بيكاران، معتادان و لمپنيسم اظهار تاسف مي كنند، اما چشم اميد به بسيج اين نيروهاي سرخورده براي حمله به «جامعه مدني» و حذف جمهوريت دارند.60
اين نخستين بار نبود كه سعيد حجاريان با مقايسه هاي تطبيقي- تاريخي ناروا، در پوشش ادبيات آكادميك و تحليل هاي جامعه شناختي حمله شديدي را عليه رقباي سياسي اصلاح طلبان در آستانه انتخابات تدارك مي ديد. پيش از اين نيز چند روز مانده به دوم خرداد 1376، حجاريان به همراه همفكرانش در روزنامه سلام پروژه جنگ رواني «تقلب انتخاباتي» را كليد زد و جمله معروف «بنويسيد ناطق، بخوانيد خاتمي» را بر سر زبان ها انداخت، اما اين بار قضيه متفاوت بود. حجاريان از پديده اي به نام «بناپارتيسم سياسي» و «كودتاي رجالگان عليه اصلاح طلبان» خبر مي داد كه نه تنها اتهام سخيفي به شمار مي رفت، بلكه فرافكني هاي تبليغاتي او براي سرپوش گذاشتن روي «بحران دروني اصلاحات»- آن هم وقتي اهرم هاي قدرت دولت هفتم و مجلس ششم سراسر در سيطره جبهه دوم خرداد بود- حتي داد نزديك ترين دوستانش را در سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي درآورد؛ تا جايي كه آنان در واكنش به مقاله حجاريان و براي بازگرداندن اعتبار سياسي خود نوشتند «تحقير مخالف با شبيه سازي ناروا و به دست دادن تصويري محرّف، غيرواقعي و اغراق گونه از او در برابر خرده بيني هاي علمي تاب مقاومت ندارد... و نسبت دادن آن به تمامي يك جريان سياسي، يعني مخالفين اصلاحات، روايتي ناقص و يك سويه از واقعيت سياست ورزي در جامعه ماست.»61

اصلاحات مرد، زنده باد كودتا
از فرداي پيروزي در هشتمين دوره انتخابات رياست جمهوري، عمق بحران تاكتيك و استراتژي در اردوگاه اصلاحات به عنوان «حزب حاكم» بيش از هميشه به چشم مي آمد. از ميانه سال 1379، كادر رهبري سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي در هفته نامه عصر ما بر ضرورت اتكاء به استراتژي «آرامش فعال» تاكيد كرد و عملاً اين استراتژي به جاي ايده حجاريان (فشار از پايين، چانه زني از بالا) نشست.62 اصلاح طلبان برخلاف توهمات پيشين خود فهميدند كه هيچ بدنه اجتماعي قدرتمند و فراگيري آنان را پشتيباني نمي كند. بنابراين استراتژي خود را بر محور «تاكيد قاطع بر حفظ آرامش و اجتناب از هرگونه اقدام واكنشي و احساسي ضمن تكيه بر مطالبات اجتماعي- سياسي اصلاحات» بنا ساختند تا بتوان به تدريج بدنه اجتماعي اصلاح طلبان را براي يك حركت توده اي آماده كرد. با سقوط اسلوبودان ميلوسويچ از كرسي رهبري يوگسلاوي در پي تظاهرات گسترده مردم، وقتي ابتداي سال 1380 عزت الله سحابي از رهبران گروهك ملي- مذهبي ها در گفت وگويي با راديو فرانسه از مقبوليت شيوه «مقاومت منفي» در ايران سخن گفت،63 عليرضا علوي تبار كه با دبير اطلاعاتي- سياسي سفارت انگليس در تهران ارتباط نزديك داشت،64 پيشنهاد پيروي از «نافرماني مدني» را داد.65 هر دو تاكتيك، دو روي يك سكه بودند. اين تاكتيك ها در جريان فروپاشي يوگسلاوي محك خورده بود و پيش از آغاز دور دوم رياست جمهوري خاتمي، عباس عبدي را وسوسه به ارائه پيشنهادي كرد تا اصلاح طلبان از همه ظرفيت هاي «مقاومت منفي» براي فلج كردن سيستم عصبي جمهوري اسلامي استفاده كنند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
براي مطالعه منابع، اسناد و ارجاعات اين پاورقي به كتاب «ارتش سري روشنفكران» از سري كتاب هاي « نيمه پنهان »مراجعه كنيد.