[نوشته پيام فضلي نژاد، روزنامه کیهان] مثلث سرويس هاي جاسوسي CIA، MI6 و موساد به شدت در وزن كشي جريان هاي سياسي ايران دچار خطاهاي استراتژيك و اشتباهات محاسباتي بودند. بازتاب اين خطاها صبح روز چهارشنبه 12 بهمن 1374 روي تيتر عجيب صفحه اول روزنامه گاردين به چشم مي خورد: «لوتر ايراني پايه هاي اسلام را به لرزه درآورده است.» اين روزنامه انگليسي گزارش رابين رايت را چاپ كرد كه مدعي بود برآوردهاي سياسي نشان مي دهد «آينده خاورميانه در دستان دكتر سروش و پيروان اوست.» بدتر از اين، رايت مي نويسد «آن مرد معقول و متين (سروش) پايه هاي دين اسلام را كه يك ميليارد نفر پيرو دارد، به لزره درآورده است!»
:::لینک پاورقی در روزنامه کیهان+ تصویر دست خط حامد الگار و حسین شریعتمداری:::

(همين تخمين هاي غلط، يك سال بعد به مقدمه يك «تصميم پرهزينه» و «ارزيابي فاجعه بار» از روند سياسي ايران در شوراي روابط خارجي آمريكا تبديل شد.) روزنامه گاردين گزارش خود را خيلي آماتور به پايان برد و حتي دست به پيش بيني شگفت انگيزي هم زد، چون از«تغيير حيرت آور» معادله قدرت در خاورميانه به نفع «رهبران سكولار» خبر داد:
تركيب گفته هاي «عبدالكريم سروش» هم اكنون از چارچوب «مذهب» فراتر رفته است. نوشته هاي او هنوز بحث درباره «تغييرات سياسي» را نه تنها در «ايران» بلكه در «كل خاورميانه» فراهم آورده است؛ زيرا هيچ ايده اي بيش از «رابطه اسلام و دموكراسي» در شكل گيري منطقه در آينده تاثير ندارد... از نظر سروش، يك جمهوري ايده آل اسلامي به وسيله «رهبران غيرمذهبي» اداره مي شود، نه به وسيله روحانيون و ملاها. سروش عملاً نقش «جدايي مذهب و دولت» (سكولاريسم) را تثبيت مي كند و اين براي دين «اسلام» يك تغيير مسير «حيرت آور» است.53
حوالي عصر 15 مرداد 1375 حامد الگار از بزرگ ترين اسلام شناسان معاصر و استاد دانشگاه بركلي از آمريكا با حسين شريعتمداري تماس گرفت. او با لحن مخصوص خود به زبان فارسي از مديرمسئول كيهان به سبب خط مشي اش در نقد جريان هاي روشنفكري سپاسگزاري كرد و بدون معطلي افزود:
آقاي شريعتمداري! من نامه «حمايت 5 اسلام شناس برجسته از دكتر سروش» را كه اخيراً «ماهنامه كيان» چاپ كرده، اصلاً امضاء نكرده ام. آقايان در «كيان» كار بسيار غيراخلاقي اي كردند و من خوشحالم كه با شما صحبت مي كنم، چون به دنبال راهي بودم تا اين تكذيب را براي همه روشن كنم و بگويم كه اين نامه را امضا نكرده ام... در آخر هم كيان راضي نشد كه اصل جوابيه من را چاپ كند؛ گفتند چون «خيلي به ضررمان تمام مي شود!»54
صبح 16 مرداد 1375 و فرداي اين تماس تلفني، پرفسور حامد الگار با ارسال نامه اي از طريق فكس خطاب به «نماينده رهبر انقلاب در كيهان» رويكرد او را مجدداً ستايش و تصديق كرد. الگار از شريعتمداري خواست تا نامه اش را در روزنامه كيهان به چاپ رساند. استاد دانشگاه بركلي آمريكا در مهم ترين بخش نوشتار خود نتيجه گرفت:
اين افراد در «ماهنامه كيان» زير پرده روشنفكري و تجدد و «اصلاح ديني» در پي «براندازي» اساس جمهوري اسلامي هستند.55
كمتر از 5 بعد سال همه چيز دود شد و به هوا رفت. با آغاز دهه 1380، پس از آنكه سعيد حجاريان صراحتاً به سيدمحمد خاتمي گفت اصلاحات به سبب «فقدان نيروي اجتماعي» در حال فروپاشي است و عنقريب «اصلاحات» در ايران خواهد مرد،56 مساله رهبري اصلاحات در ايران در ميان جامعه شناسان سياسي مانند آلن تورن، موسس مركز مطالعات جنبش هاي اجتماعي و استاد دانشگاه پاريس به يك دغدغه مهم بدل گشت. تورن كه 10 روز از زمستان 1380 را در تهران سپري كرد و با اعضا گروهك نهضت آزادي ايران مانند غلامعباس توسلي و جامعه شناسان سكولار چون فرهاد خسروخاور جلسات متعددي داشت، در موضوع نقش رئيس جمهور خاتمي با سعيد حجاريان هم داستان بود:
ميان ساخت «دولت» و «جامعه مدني» در ايران يك نوع خلأ وجود دارد. هيچ چهره مشخصي براي پر كردن اين خلأ نيست. در واقع، هيچ «گاندي» يا شخصيتي مثل او وجود ندارد. به جاي آن كه بگوييم اين جامعه با «بن بست» مواجه شده، من متقاعد شده ام كه بن بست در «سطوح بالاي جامعه« (نخبگان) است. ما متوجه نمي شويم چرا رئيس جمهور خاتمي كه با اين آراي بسيار بالا انتخاب شده، ظرفيت عملش هيچ گونه افزايشي پيدا نكرده است؟! اين پيروزي سياسي يك زندگي جديد در كالبد جامعه دميد، اما باعث «نوشدن نظام سياسي ايران» نشد.57
بعدها ولي رضا نصر (مشاور ويژه جرج بوش در امور خاورميانه) و علي قيصري (تاريخدان سياسي مقيم آمريكا) با انتشار رساله اي تاريخي به نام بحث دموكراسي در ايران در ژورنال پژوهش هاي خاورميانه براي واشنگتن به همين نتيجه رسيدند. آنان صراحتاً نوشتند جنبش دموكراسي در ايران داراي رهبر نيست:
خاتمي در دوره رياست جمهوري خويش به رتبه چنين «رهبري» دست نيافت و از او ديگر بعيد است كه در ازاي رهبري اين جنبش به فراسوي چارچوب جمهوري اسلامي پا بنهد. فعالان سياسي عرفي گرا و دانشجويان نيز تا به حال اين جاي خالي را پر نكرده اند.58